Əlifba, saitlər, samitlər, ahəng qanunu | Elifba, saitler,samitler, aheng qanunu
Azərbaycan dilində3️⃣2️⃣ hərf və 3️⃣4️⃣səs var.
👍 Səslər isə iki qrupa ayrılır saitlər və samitlər.
Saitlər ağız boşluğunda sərbəst və maneəsiz tələffüz olunur.
Buna görə də onlar aydın şəkildə və avazla səslənir.
👄 Dilimizdə 9️⃣ sait səs var: [a], [ı], [o], [u], [e], [ə], [i] , [ö], [ü]
Yaranma vəziyyətinə görə saitlərin üç bölgüsü var.
• Dilin arxa və ön hissəsində deyilməsinə görə:
1. Qalın saitlər: [a], [ı], [o], [u]
2. İncə saitlər: [e], [ə], [i] , [ö], [ü]
• Dilin üst damağa doğru yuxarı qalxması və nisbətən aşağı enməsi vəziyyətinə görə:
1. Qapalı saitlər: [ı], [i], [u], [ü]
2. Açıq saitlər: [a], [e], [ə], [o], [ö]
• Dodaqların vəziyyətinə görə:
1. Dodaqlanan saitlər [o], [ö], [u], [ü]
2. Dodaqlanmayan saitlər: [a], [e], [ə], [ı], [i].
Dodaqlanan saitlərin tələffüzündə dodaqlar bir qədər irəliyə gəlir və dairəvi şəkil alır. Dodaqlanmayan saitlərin tələffüzündə isə bu hal baş vermir.
📣📣📣
Ahəng qanunu dilimizin əsas fonetik qanunudur. Sözdə qalın və ya incə saitlərin ahənginə, bir-birini izləməsinə ahəng qanunu deyilir. Ahəng qanununa görə söz qalın saitli heca ilə başlayırsa, sonrakı hecalar da qalın saitli olur. Məsələn qalın, xəritə, xoruz.
Samitlərin tələffüzündə isə ağız boşluğunda müxtəlif maneələr olur.
Samitlər səslənməsinə görə iki cür olur. KAR və Cingiltili
Bir çox samitlər biri kar, digəri cingiltili olmaqla cütlük təşkil edirlər.
Cingiltili samitlər: [b] [c] [d] [g] [ğ] – [j] [q] [l] [m] [n] [r] [v] [y] [z]
Kar samitlər: [p] [ç] [t] [k] [x] [h] [ş] [k`] - - - - [f] [x`] [s]
[L], [m], [n], [r],– samitlərinə sonor samitlər deyilir.
🔴 Daha çox videolar üçün abunə olmağı unutmayın: / @azadlaoyren
🙋♂️ Heyvanlar aləmi haqqında aşağıdakı linklərdən keçid etməklə baxa bilərsiniz 👇:
✅ Su sakinləri. Su onurğasızları və qurbağa 🐸🐬🐠🐟🦑🐙🦞🦀: • 🧜🏽♂️ Su sakinləri: Balıqlar, Su onurğasız...
✅Sürünənlər 🐊🐢🐍🦎: • ❇️ Heyvanlar aləmi 3-cü hissə (sürünənlər)
✅Həşəratlar, hörümçəklər 🕷🕸🐞🐜🦗🦟🐛: • 💥Heyvanlar aləmi 2-ci hissə (həşəratlar, h...
✅Ev və vəhşi heyanlar; ot yeyən,ət yeyən və hər şey yeyən heyvanlar 🐶🐱🐹🐷🦝🐵🦁🦘: • Heyvanlar aləmi 1-ci hissə (ev və vəhşi he...
🙋♂️ Nəqliyyat vasitələri haqqında maraqlı məlumatları aşağıdakı linkdən öyrənin 🚗🚌🚒🚍🚇🚂🚁🚀⛵🛳🚦: • ✌🏽 Nəqliyyat vasitələri haqqında 🚃🚓🚗🚘🚴🏽♂️
5️⃣❎5️⃣❓❓❓
Vurma cədvəlini aşağıdakı linkdən öyrənməklə cavabı tapa bilərsiniz 🤔: • 😎 Vurma cədvəlini öyrənək (instagram: http...
✅ Məntiqi testlər maraqlı və çooox öyrədicidir :
1️⃣ • Diqqəti artıran məntiqi testlər (1-ci hiss...
2️⃣ • Diqqəti artıran məntiqi testlər (Uşaqlar ü...
3️⃣ • Diqqəti artıran məntiqi testlər (Uşaqlar ü...
#elifba#sait#bakiavropaliseyi#bakıavropaliseyi #samitler #əlifba #azadlaoyren #azadlaöyrən #azadyusifli #azad #mektebeqederhazirliq #mekteb #mektebeqeder #aheng #samit #alphabet #oyun #öyrənək #Azadlaoyren #алфавит