ҮРКЕР. Есболат Айдабосын, «Тибет аруы» проза кітабы
00:17:22 Жүргізуші: Оралхан Бөкей бас редактор болып тұрған кезінде «Қазақ әдебиеті» газетіне қауіп төнді деп елге сауын айтып еді. Бүгін біз сол сөзді қазақ прозасына қауіп төнді деп тағы да қайталағымыз келіп тұр. Ол себепсіз де емес.
01:12:11 Жүргізуші: Бүгінгі әңгімемізді әдейі интригадан бастап отырмын. Облыстарда ақындардың әдеби ортасы бар. Жазушылар көрінбейді. Осының себебі неде? Шынымен де прозаға қауіп төніп тұрған жоқ па?
02:37:18 Мейірхан Ақдәулетұлы: Қазіргі заман толық өзгеріске түсті. Өмірдің салты, бұрынғы сұраныстары, бұрынғы талғамдары бәрі өзгеріп кетті. Проза деген ауқымы терең, ауқымы үлкен, үлкен бір әдебиеттің саласы. Оған ішкі дайындық керек. Сол ішкі дайындығыңыз соңғы отыз жылда біздің зиялы қауымның өзінде әзер өзгерді. Бұрыннан әбден біздің сүйегімізге сіңіп кеткен ұстанымдар бар, өзіміз қорқып қалған тұстар бар. Бірақ, сол тұрғыда поэзия алға шықты. Қазіргі қазақ әдебиетін негізінен сақтап тұрған, сөзін, ештеңесін жоғалтпай тұрған ақындар бар
04:40:22 Жүргізуші: Мынау нарық заманынан кейін проза адаптациядан өте алмай қалды ғой деймін.
04:45:01 Мейірхан Ақдәулетұлы: Жоқ, өтеді ғой. Оған көбірек уақыт керек сияқты. Біздің бүкіл болмысымыз түгел өзгерді. Біз қаласақта-қаламасақта келген жаңалықтар бізді түгел жеңді. Біз, сонымен қатар, әлемді біле бастадық. Бүкіл әлемге есігіміз ашылды. Сол арқылы әдебиеттің өзін басқаша түсіне бастадық. Ал, бұл прозада өте ауыр өтетін нәрсе.
09:58:13 Жүргізуші: Бүкіл жазушының 1 жылда шыққан кітаптарының барлығының тиражын қосса, сіздің тиражға жете ме, жетпей ме білмей тұрмын.
10:54:06 Қайрат Жолдыбайұлы: Кез келген кітап немесе автор өзінің оқырманын жазбас бұрын сезіну керек. Соның сұранысын дөп басып білу керек. Оқырман нені қалайды, қазір не қажет. Қандай форматта берген дұрыс? Қалай жазсам өтімді болады деген сұрақты қоя білу керек.
19:00:15 Жүргізуші: Есболат, «Ұлыма» деген повестьке теңескен шығармаң бар екен. Мұхтар Мағауинның «Шахан Шер» шығармасымен ұқсас келеді екен. Сонда көптеген шөптердің, аңшылыққа қатысты нәрселерді айтасың. Бұлар қаншалықты шындыққа жанасады?
20:50:12 Есболат Айдабосын: Шығармадағы Алтынбек дейтін кейіпкер менің нағашы атам. Шығарма жазарда белгілі бір ой тұрмайды. Ойыма сюжеттер келеді. Соларды баяндап, аңшылық өмір туралы естігендерімді жазамын.
26:41:01: Жүргізуші: Есболаттың шығармасын қашаннан бері оқып жүрсіз?
27:49:04 Мейірхан Ақдәулетұлы: «Ұлыма» шығармасын оқып отрып, роман етіп жазуға болады деп ойладым. Ішіндегі детальдары сұранып тұр. Көптеген жазушыларда ішкі еркіндік жоқ. Себебі, проза деген өте қиын нәрсе.
32:37:12 Жүргізуші: Маған мына кітаптың ішінен «Тибет аруы», «Ұлыма», «Азап пен мазақ» деген әңгімелері ұнады. Сізге ше?
33:28:11 Қайрат Жолдыбайұлы: Есболаттың ерекшелігі, біріншіден түсінікті. Құрмалас сөйлем мүлдем жоқ деп айтуға болады. Екіншісі-шынайы. Үшіншісі-оқырманына рухани азық беріп отырады
51:07:09 Қайрат Жолдыбайұлы: Жапондардың «Тегіне қарағанда тәрбиесі маңызды» деген сөзін алға тартқым келеді.
55:01:01Жүргізуші: Есболаттың шығармаларында бір жасырын код бар. Оқырманнан сондай бір сауал келіп қалса, таңырқама. Қайреке, әдебиет керек пе? Немесе біз «Кемел адам» сияқты кітаптарға көшуіміз керек пе?
56:56:02 Қайрат Жолдыбайұлы: Әдебиет керек. Тек оқырман тілін, сұранысын түсіну керек. Әрі форматын соған сай етіп жазу керек.
58:05:15 Мейірхан Ақдәулетұлы: Қазір Еуропада классикаға оралып жатыр. Олар шаршай бастады. Яғни, әдебиет-тірі сөз, әсерлі сөз. Ешуақытта жойылып кетпейді.