monkeypox
Monkeypox son zamanların en çok konuşulan konuları arasında. Bir pandemiye dönüşür mü? Corona kadar tehlikeli mi ? Bütün bunları sizin için özetledik.
Henüz daha koronanın etkileri geçmemişken birde kamuoyu monkeypox virüsünü ajandasına dahil etti. Peki ! Monkeypox , yeni korona mı?
Monkeypox ilk olarak 1958'de laboratuvar maymun kolonilerinde çiçek benzeri bir hastalık salgınının ortaya çıkmasıyla keşfedilmiştir, bu nedenle 'maymun çiçeği' adı verilmiştir. Maymun çiçeği virüsü vakası insanda ilk olarak 1970 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görülmüştür. Söz konusu tarihten itibaren diğer Orta ve Batı Afrika ülkelerindeki insanlarda maymun çiçeği virüsü vakası bildirilmiştir.
Maymun çiçeği virüsünün Orta Afrika ve Batı Afrika olmak üzere iki farklı genetik grubu vardır. İnsanlarda görülen Orta Afrika maymun çiçeği virüsü, Batı Afrika virüsüne göre daha şiddetlidir ve daha yüksek ölüm oranına sahiptir.
Nasıl Bulaşır ?
Monkeypox virüsü insanlara çoğunlukla kemirgenler ve primatlar gibi vahşi hayvanlardan bulaşır, ancak insandan insana bulaşma da gerçekleşebilir.
Monkeypox virüsü bir kişiden diğerine lezyonlar , vücut sıvıları, solunum damlacıkları ve yatak örtüsü gibi kontamine materyallerle temas yoluyla bulaşır. Yetersiz pişmiş et ve enfekte hayvanların diğer hayvansal ürünlerini yemek olası bir risk faktörüdür. Anneden fetüse plasenta yoluyla da bulaşabilir.
Belirtiler
Kuluçka süresi genellikle 6 ila 13 gün arasındadır, ancak 5 ila 21 gün arasında değişebilir.
Enfeksiyon iki döneme ayrılabilir:
Ateş, yoğun baş ağrısı, lenf bezlerinin şişmesi, sırt ağrısı, kas ağrıları ve şiddetli halsizlik ile karakterize invazyon dönemi 0-5 gün arasında sürer.
Deri döküntüsü genellikle ateşin ortaya çıkmasından sonraki 1-3 gün içinde başlar. Döküntü, gövdeden ziyade yüz ve ekstremitelerde daha konsantre olma eğilimindedir. Döküntüler genelde yüzde başlayıp avuç içlerini ve ayak tabanlarını etkiler.
Monkeypox genellikle 2 ila 4 hafta süren semptomları olan kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Şiddetli vakalar çocuklar arasında daha sık görülür. Maymun çiçeği virüsü vaka ölüm oranı genel popülasyonda %0 ile %11 arasında değişmektedir ve küçük çocuklar arasında daha yüksektir.
Covid'i henüz geride bırakıyorken yeniden virüs kelimesini duymaya hazır olmayabilirsiniz ama durum ne yazık ki bu.
Şu ana kadar İngiltere ve Amerika dahil 11 ülkede 80 vaka tespit edildi.
Peki gerçekten ne oluyor? Endişe etmemizi gerektiren bir durum var mı yoksa Covid'i henüz geride bırakıyorken fazla mı endişeleniyoruz?
Açık konuşalım, bu yeni bir Covid değil ve ufukta karantina önlemleri de görünmedi.
Ancak bu sıra dışı ve eşi görülmemiş bir maymun çiçeği salgını. Bu hastalık konusunda uzmanlaşmış olan kişilere de yaşananlar sürpriz oldu. Bir virüsün davranış şeklini değiştirmesi her zaman endişe yaratır.
Yakın bir zamana kadar maymun çiçeği öngörülebilir bir virüstü.
Virüs yabani hayvanların vücutlarında bulunuyor. Adı maymun çiçeği olmasına karşın da aslında kemirgenlerde görülüyor.
Batı ya da Orta Afrika'daki yağmur ormanlarında dolaşan birisi enfekte olmuş bir hayvanla temas kurdu ve bu virüsü kaptı. Enfekte olan kişinin derisinde içi sıvı dolu kabarcıklar oluşuyor ve bunlar sonra kabuklaşıyor.
İnsana bulaşarak doğal yaşam alanının dışına çıkan virüs yayılmakta zorlanıyor. Bunun olabilmesi için uzun ve yakın temas gerekiyor. Bu nedenle de salgınlar dar çerçeveli oluyor ve kendi kendine yok oluyor.
Daha önce de az sayıda vaka tespit edilmiş. Bu kişilerin de virüsü, hangi ülkeden gelen kişiden kaptıkları hemen belirlenmişti.
Ama durum artık böyle değil.
İlk kez virüs, Batı ya da Orta Afrika ile bağlantılı olmayan kişilerde tespit edildi.
Özetle bunun farklı bir salgın olduğunu biliyoruz ama nedenini bilmiyoruz.
İki seçenek burada öne çıkıyor; Virüs değişti ya da doğru yerde doğru zamanda kendisine yayılacak bir ortam buldu.Emin olmak için hala çok erken ama şu an için yeni bir varyant ile karşı karşıya olduğumuza dair bir kanıt bulunmuyor.aynı zamanda Geçmişte çiçek aşısı olmuş kişiler, benzer özellikleri olan maymun çiçeğine karşı bir seviye koruma elde ediyor olabilir.Açıklamalar ne olursa olsun önümüzdeki dönemde daha fazla vaka görmeyi bekleyebiliriz.Tropikal hastalıklar uzmanı Profesör Jimmy Whitworth "Toplumun genelinin, bu aşamada endişe edecek bir şeyi olduğunu düşünmüyorum. Ama son durum hakkında her şeyi bildiğimizi ve kontrol altına aldığımızı da söyleyemeyiz" diyor.
Rahatlatıcı olan ise Covid'de olduğumuz durumda değiliz.
Maymun çiçeği bilinen bir virüs ve elimizde bununla ilgili aşı ve tedavi var.Aynı zamanda Covid'den daha yavaş yayılıyor ve derideki lezyonlar da farkedilmesini ve vakaların tespitini kolaylaştırıyor.Bunlara karşın Dünya Sağlık Örgütü, yaz aylarındaki festivaller ve toplu birlikteliklerin, yayılmayı hızlandırabileceği uyarısını yapıyor.
seslendiren : salih imamoğlu
iletişim için :
mail : [email protected]
instagram : buneyatube
tiktok : buneyatube