GÖLCÜK 1999: 45 Saniyede 17.000 Can Alan Gece
17 Ağustos 1999, saat 03.02. Kuzey Anadolu Fayı'nın İzmit Körfezi altındaki 150 kilometrelik segmenti koptu. Yer, 45 saniye sarsıldı. Sabah olduğunda resmi rakamlarla 17 binin üzerinde insan hayatını kaybetmişti; gerçek sayıyı bugün bile kimse bilmiyor.
Ama bu bir doğa belgeseli değil. Bu bir soruşturma. Çünkü aynı sokakta, aynı zeminde, aynı 45 saniyeyi yaşayan iki binadan biri toza dönüştü, diğeri çatlamadı bile. Bu videoda o farkın nedenini adım adım izliyoruz: enkazın betonunda bulunan deniz kabuklarını, bir binayı pankek gibi katlayan mühendislik zincirini, imar aflarıyla büyüyen sistemi, devletin kaybolduğu ilk 48 saati, ufku bir hafta boyunca turuncuya boyayan TÜPRAŞ yangınını — ve depremi tam iki yıl önce, tam bu segmentte öngören bilimsel haritayı.
Hikâye 1999'da bitmiyor. Fay, 1939'dan beri bir fermuar gibi doğudan batıya kopuyor. Ve sıradaki kırılmamış segment, 16 milyonluk bir şehrin açıklarında, Marmara Denizi'nin altında bekliyor.
BÖLÜMLER
00:00 45 Saniye ve 17 Bin Kayıp
01:47 Bu Bir Doğa Belgeseli Değil, Soruşturma
05:47 16 Ağustos Gecesi: Gölcük Uyurken
06:33 03.02: Fayın Kırıldığı An
08:35 Sahil Çökerken ve Körfez Yükselirken
10:22 Aynı Sokakta İki Farklı Kader
12:04 Enkazdaki Kanıt: Deniz Kumu ve Zayıf Beton
13:25 Bir Bina Nasıl Pankek Gibi Çöker?
17:54 İmar Afları, Kaçak Katlar ve Denetimsizlik
21:20 Enkaz Kentlerinde Hayatta Kalmak
23:36 İlk 48 Saat: Devlet Nerede?
25:00 Komşular, AKUT ve Sessizlik Anonsları
27:19 TÜPRAŞ Yangını: Körfezdeki İkinci Felaket
29:35 Bilim İnsanları Depremi İki Yıl Önce Görmüştü
33:43 Düzce'den Marmara'ya: Sıradaki Segment
35:39 İstanbul İçin Soğuk Ders
38:00 45 Saniyede Hangi Evde Olacağız?
KAYNAKLAR
Stein, Barka & Dieterich, 1997 — Geophysical Journal International
Barka, 1999 — Science
Hubert-Ferrari et al., 2000 — Nature
Parsons, Toda, Stein, Barka & Dieterich, 2000 — Science
USGS, 2000 — Circular 1193, Implications of the Kocaeli Earthquake
Altınok et al., 2001 — Natural Hazards
Erdik, 2001 — Structural Control and Health Monitoring
Barka et al., 2002 — Bulletin of the Seismological Society of America
Akyüz et al., 2002 — Bulletin of the Seismological Society of America
Ambraseys, 2002 — Bulletin of the Seismological Society of America
Kubicek, 2002 — Political Studies
Jalali, 2002 — Disasters
Sezen, Whittaker, Elwood & Mosalam, 2003 — Engineering Structures
Steinberg & Cruz, 2004 — Natural Hazards Review
Green, 2005 — British Journal of Criminology
Bu belgesel; hakemli bilimsel makaleler, resmi kurum raporları ve dönemin saha incelemelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Anlatılan her teknik mekanizma — gerilim aktarımı, zemin katı çökmesi, beton dayanım kayıpları — yukarıdaki kaynaklarda belgelenmiştir.
Gezegenimizin jeolojik felaketleri ve bu felaketlerin ortaya çıkardığı gerçekler ilginizi çekiyorsa, yeni bölümleri kaçırmamak için kanala abone olabilirsiniz.