Bi U - Gerizler Başı [Ferizler Başı]
Burak KEMAŞ
İbrahim GÜÇ
Umut KORKMAZ
Asıl adı “Ferizler Başı” olan türkü Tolga Çandar’ın “Türküleri Egenin” adlı albümünde “Gerizler Başı” olarak seslendirilmiş ve bu sebeple isim karmaşına maruz kalmıştır. İlerleyen zamanda gerekli düzenleme yapılmış TRT repertuarında adı düzeltilmiş ve Bergama türküsü olarak işlenmiştir.
Oldukça güzel hikayeleri rivayet olunan türkünün, bizim sevdiğimiz ve dogru olduğunu düşündüğümüz hikayesi şöyledir;
Kurtuluş savaşı'nın ilk dönemlerinde yunan ordusu İzmir'i işgal ettikten sonra yayılmaya başlamıştır. 10 haziran 1919 tarihinde Reşadiye'ye (Zeytindağ) girerler. 19 haziran 1919 tarihinde de yunan ordusu bergama'yı ele geçirir.
Türkü bu tarihlerde türk ve yunan ordusu arasındaki mücadele esnasında bölgede çarpışan kuva-i milliye kuvvetleri içerisinde yer alan bir efe çırağının-Kızan’ın hikayesini anlatmaktadır.
**Kızan egede erkek evlat manasına gelmektedir. Kızanlar sıklıkla efelerin yanına çırak olarak verilmiştir**
Efeler bergama, ferizler köyünde karargah kurarak çatışmaktadır. Bergama düşmek üzeredir. Kızandan bergama'da çarpışan kuvvetlere cephane iletmesi istenir. Devamlı suretle çatışmaya cephane sevk eden kızan yorgun düşer. Bir kez daha Ferizler köyünden Bergamaya doğru cephane ile yola koyulan kızanın etrafı düşmanla çevrilir. Kızan yine de teslim olmaz. çatışır. Kurşunu biter. Cephane sandığını açıp fişekliğini doldurur. Yanındakiler şehit olur. Kızan cephane sandığını taşıyamaz. Sandıktaki fişekler dökülür. Kızan son mermisine kadar vuruşur, yaralanır. Sonra da bulduğu bir dere yatağına gizlenir. Sabah olunca Bergama düşer. Kızan Ferizler köyüne geri döner. Efeler kızgın, kızana cephaneleri sorar. Kızan üzgün başını öne eğer. Efeler kızanı bırakmaz. Bergama'nın elden çıkmasıyla gerilen sinirler kızana patlar. Efeler galeyana gelir. Mahkeme kurulur. lakin mahkemeye çıkarken bir efe çekip silahını kızanı vurur. Kalbinden vurulan kızan oracıkta ölür. Daha sonra yunan ordusunun makineli tüfek ve topla saldırdığı, kızanın yanındakilerin de şehit olduğu ve efe çırağının suçunun olmadığı anlaşılır.
İzmir/Bergama-Hasan Çakıcı Efe-Durmuş Yazıcıoğlu
Gerizler Başında Hoplayamadım Aman Aman
Döküldü Cephanelerim Toplayamadım
Düşman Galip Geldi Haklayamadım Aman Aman
Amanın Da Amanın Efeler Öldürmen Beni
Güzel De Cemile'nin Yoluna Soldurman Beni
Mahkemenin Önünden Eğildim Geçtim Aman Aman
Sol Yanımdan Gurşun Yedim Bayıldım Düştüm
Ahbap Düşman Oldu Ben Buna Şaştım Aman Aman
Amanın Da Amanın Efeler Öldürmen Beni
Güzel De Cemile'nin Yoluna Soldurman Beni