MİRACİYE, Hubcuzade Şâkir Çetiner'in okuduğu meşk tavrıyla
Mİ'RÂCİYE, güfte ve bestesi Kutbü'n-nâyî Osman Dede'ye âit olan, Türk Mûsikî Sanatı'nın dînî mûsikî alanındaki en büyük formudur.
Kutbü'n-nâyî Osman Dede Mi’râciye’de, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) Mi’râc hâdisesini, O’na olan muhabbet ve hürmetini güfteye yansıtarak şiir alanındaki, bestede kullandığı gönüllere têsir eden nağme ve makam geçkileriyle de mûsikî sanatındaki dehâsını ortaya koymuştur.
Mi’râciye, Türkçe olarak kaleme alınmış, Durak şeklinde serbest, usûlsüz ve altı bölüm hâlinde bestelenmiştir. Her bir bölüm, “Hâne veyâ Bahir” olarak adlandırılır.
Segâh, Müstear, Dügâh, Nevâ, Sabâ, Hüseynî bahirlerinin ve Nişâbur münâcaatın güfte ve bestesi Kutbü'n-nâyî Osman Dede’ye âittir.
Sâdece Segâh tevşih'in güftesi Mehmed Nasûhi Efendi’ye, Dügâh, Nevâ, Sabâ ve Hüseynî makâmlarındaki tevşihlerin güfteleri ise Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’ye âittir. Mi’râciye’nin bütün bahirleri gibi, tevşihlerini de Kutbü'n-nâyî Osman Dede bestelemiştir.
Ne yazık ki, bu nâdîde eserin Nevâ bahri ve tevşihinin notası günümüze ulaşamamıştır, ancak sâdece güfteleri mevcuttur.
Mi’râciye’nin bahirleri, aynı üstaddan meşk etmiş iki Mi’râciyehân tarafından serbest olarak okunur. Elimizdeki kaynaklara göre, tek bir kişinin okuyacağını da söyleyebiliriz. Tevşih ve beyit sonlarındaki cumhur bölümleri okuyan kişilere de "Tevşihhân" adı verilir.
Mi’râciye kıraatine, İsrâ sûresinin ilk üç âyeti okunarak başlanır. Bahirlerden önce, süslemek mânâsına gelen tevşihler icrâ edilir.
Segâh, Müstear, Dügâh, Nevâ ve Sabâ bahirlerinin her mısrâ sonlarında, “Sallû Aleyh” (O’na Salât ediniz), Hüseynî bahrinde “Minne’s-salât” (Bizden salât (olsun), ve Nişâbur Münâcaat’ta “İkbel yâ Mucîb” (Kabul et, ey duâlara icâbet eden) kelimeleri cumhur olarak okunur. Nişâbur Münâcaat’tan sonra Necm sûresinin ilk on beş âyeti okunarak, Hitam Niyâzı ile birlikte Fâtihâ verilir ve icrâ sona erer.
Dinlemiş olduğunuz CD albümünün kaydı, Esenler Belediyesi'nin destekleriyle Stüdyo Marşandiz'de yapılmıştır.
Mi'râciye bahirleri, Mi'râciyehân Murat Taştekin tarafından, tevşihler ve cumhur bölümleri de İstanbul Târihî Türk Müziği Topluluğu tarafından icrâ edilmiştir.
Esâsen Kutbü'n-nâyî Osman Dede ile başlayan, fakat elimizdeki kaynaklara göre de Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi ile başladığı görülen ve günümüze kadar gelebilen Mi’râciye meşk halkasında bulunan Hubcuzâde Şâkir Çetiner’in, Kutbü'n-nâyî Osman Dede’ye âit olan Mi’râciye’yi icrâ ettiği 1970’li yıllara âit muhtelif ses kayıtlarının önemi çok büyüktür. Çünkü, ustadan çırağa meşk edilerek 1700’lü yıllardan bugünlere ulaşan Mi’râciye meşk tavrını gösteren tek ses kayıtları bunlardır.
Mehmed Safiyüddin Erhan'dan alınan bu önemli ve târihî ses kayıtları, Tanbûrî Cüneyt Bayraktar tarafından dinlenerek Hubcuzâde Şâkir Çetiner'in okuduğu tavırda notaya alınmış ve CD'deki Mi'râciye icrâsı bu notadan yapılmıştır.
Önemli not: Neredeyse bütün kaynaklarda “Hopçuzâde” veyâ “Hobcuzâde” olarak görülen ve halk arasında zamanla bu kelimelere dönüşen, Şâkir Çetiner’in dedelerinden gelen lâkabının en doğru ifâde şekli “Hubcuzâde” dir. Çünkü lûgatlarda “Hop veyâ Hob” şeklinde bir kelime yoktur fakat farsçada iyi, hoş ve güzel anlamına gelen “Hub” vardır. Bu sebeple, iyi ve güzel işler yapan anlamına gelen “Hubcu” ifâdesinin kullanılması uygun olacaktır.
(Mehmed Safiyüddin Erhan ve Ömer Tuğrul İnançer’in beyanlarından bu sonuca ulaşılmıştır.)
Tercüme ve tashihler;
Mi'râciye bahir güftelerinin açıklamaları: Prof. Dr. Mustafa Tahralı
Mi'râciye bahir güftelerinin tashihleri: Osman Nûri Özpekel
Segâh, Dügâh, Sabâ tevşih güftelerinin tercümeleri: Dr. Abdussamed Bakkaloğlu
Hüseynî tevşih güfte tercümesi: Prof. Dr. Necdet Tosun
Tevşihlerin tashihleri: Prof. Dr. Ahmet Hakkı Turâbi
İsrâ ve Necm sûrelerinin mealleri: Türkiye Diyânet Vakfı Yayınları / 86-A
Sanat Yönetmeni: İhsan Özer
Proje Sâhibi: Cüneyt Bayraktar
Saz Sanatçıları
Cüneyt Bayraktar (Tanbur), Emre Elifoğlu (Viyolonsel), Enes Durceylan (Rebab), Hâkan Alvan (Ney), İsmâil Hakkı Fencioğlu (Ud), Mustafa Tabak (Kānun), Oktay Özerden (Kudüm, Halîle), Ömer Aşçıoğlu (Kemençe), Sâlih Sırmaçekiç (Bas Bendir, Bendir).
Ses Sanatçıları
Ahmet Yağmur Kucur, Ali Uğur Altınok, Ayhan Çağlı, Bahri Güngördü, Büşrâ Biçer, Cihat Hırçın, Enes Durceylan, Enes Ergür, Eray Mescioğlu, Göksel Pesenpaten, Halûk Öcal, İsmâil Ersöz, İsmâil Hakkı Fencioğlu, Muhammed Enes Üstün, Murat Taştekin, Mustafa Özoruç, Suat Ulutaş.
Kayıt, Edit, Mix, Mastering: Mustafa Karaduman
Grafik Tasarım: Hattat Ömer Yıldız
Kitapçık Tasarım: Özata Âyan
Video Kurgu & Montaj: İhsan Samet Bayraktar
Mİ'RÂCİYE'nin, Hubcuzâde Şâkir Çetiner'in okuduğu meşk tavrıyla alınan notaları:
https://drive.google.com/file/d/1zxpr...
(Notalar, gerektiğinde "[email protected]" adresinden de taleb edilebilir.)
Mi'râciye CD kaydı fotoğrafları - Ocak 2020
https://drive.google.com/drive/folder...