Шоқан (Мұхаммедханафия) Уәлиханов (1835-1865) Құсмұрын бекінісінде Шыңғыс сұлтанның отбасында дүниеге келген. Шоқан жас кезінен зеректік танытып, әскери біліммен қоса этнографиямен айналысып, Орта Азия халықтарының салт-дәстүрлерін зерттеді. Оның «Қазақ шежіресі», «Сот реформасы жайында хат», «Іле өлкесінің географиялык очеркі», т.б. ғылыми еңбектері отаншылдық тұрғыда жазылған. Ол өз шығармаларында: «Қазақ халқына білім, ғылым үйретіп, өз алдына ел болса, ұлы халық болары хақ», -деп, халқымыздың отансүйгіштік қасиетін жоғары бағалайды.