Triyak(triac) nedir? Nasıl çalışır? İç yapısı, özellikleri, çalışma prensibi ve örnek triyak devresi
Triyak nedir? Nasıl çalışır? İç yapısı, özellikleri, çalışma prensibi ve örnek triyak devresi
Bu videoda triyak hakkında bilmemiz gereken temel bilgilerden bahsedilmiştir.
Serinin Tüm Bölümleri için Oynatma Listesi : • Herkes İçin Temel Elektrik
İyi seyirler..
Triyak, tristörün daha gelişmiş yapısına sahip olan ve güç elektroniğinde kullanılan anahtarlama elemanlarından biridir. Çift yönlü akım geçirebilen yarı iletken bir devre elemanıdır ve iç yapısında ters bağlı kristaller bulunur.
A1 (Anot 1), A2 (Anot 2) ve Gate olmak üzere 3 bacağa sahiptir. Triyaklar DC ve AC gerilimlerde çalışabilir. AC'de çalışırken iletimde olması gate kapısının tetiklenmesine bağlıdır. Gate kapısı tetiklendikten sonra A1 ve A2 uçları arası 0 volta düştüğü zaman kesim gerçekleşir. Aksi taktirde iletim halindedir. DC'de ise tristör gibi bir kez etiklendiğinde sürekli iletim halinde kalır.
Triyaklar, DC ve AC gerilimde çalışır. DC’de çalışırken G ucu bir kez tetiklendiğinde A1–A2 arası sürekli iletimde kalır. AC’ de çalışırken ise G ucu tetiklendiği sürece A1–A2 arası iletken olur. Triyaklar hem pozitif hem de negatif gerilimlerle tetiklenebilir. Triyaklar, AC gerilimle beslenen devrelerde kullanılırken G ucuna bağlanan tetikleme elemanlarıyla tetiklenme açısı daha iyi ayarlanabilir. Bu sayede A1–A2 arasından geçen akım kontrol edilerek alıcının istenen güçte çalışması sağlanabilir.
Triyaklar alternatif akım devrelerini kumanda etmek için kullanılır. Yüksek akımları küçük akımlarla kontrol edebilir olması kullanım alanlarını artırmıştır. Triyaklar, elektromanyetik ve mekanik anahtarlardan daha ekonomik ve daha iyi AC güç kontrolü sağlar. Triyak devreleri sessiz çalışır, bakım gerektirmez. Anahtarlama işlemini rölelerden çok hızlı yaparlar. Açma kapama işlemleri sırasında elektrik arkı oluşmaması triyakları üstün kılan özellikleridir.
Triyakın 220 V altında 10 A gibi yüksek akım geçirirken uçlarında bulunan gerilim 1.5 V civarındadır. Bu anda triyak üzerindeki harcanan güç 15 wat dolayında iken yük üzerinde harcanan güç 2200 wattır. Triyak güçlerine, akım ve çalışma gerilimine göre triyak çeşitleri imalatı yapılır. Üretici firmaya göre triyak fiyatları değişmektedir.
Triyak uygun bir soğutucuya bağlandığında üzerlerinde harcanan güç kaybının meydana getireceği ısının dağıtılması sonucu ömürleri uzun olur. Bu özelliği ile iyi bir güç anahtarıdır. Triyak ile büyük akımların küçük akımlarla kontrolü yapılabilir. Triyak AC akımların DC akımlar ile kontrolü yapılabilir.
Triyak, AC gerilim altında iki yönlü akım geçirebilir. DC gerilim altında ise tristör gibi çalışır. Geyt ucuna verilen yeterli tetikleme gerilimi altında triyak aktif hale geçer ve bağlı olduğu diğer yükü çalışır konuma getirir.
kaynak:bilgeis.net/