Std 10 Chapter- 1 રાસાયણિક પ્રક્રિયા અને સમીકરણો
પ્રકરણ – 1
રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ અને સમીકરણો
(Chemical Reaction and Equation)
રોજિંદા જીવનની કેટલીક પરિસ્થિતિઓ ધ્યાનમાં લઈએ અને વિચારો કે જયારે ...
ઉનાળામાં ઓરડાના તાપમાને દૂધને ખુલ્લુ રાખવામાં આવે.
લોખંડના તવા / તપેલા / ખીલાને ભેજવાળા વાતાવરણમાં ખુલ્લા રાખવામાં આવે.
દ્રાક્ષનું આથવણ થાય.
ખોરાક રંધાય છે.
આપણા શરીરમાં ખોરાકનું પાચન થાય.
આપણે શ્વાસ લઈએ.
ઉપરની તમામ પરિસ્થિતિઓમાં પ્રારંભિક પદાર્થની પ્રકૃતિ(સ્વભાવ) અને તેની ઓળખમાં કંઈક ને કંઈક પરિવર્તન આવે છે તો આને આપણે કહી શકીએ છીએ કે કોઈક રાસાયણિક પ્રક્રિયા થઇ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા શું છે એ સમજવા માટે આપણે કેટલીક પ્રવૃત્તિ કરીએ.
પ્રવૃત્તિ – 1
સૌપ્રથમ પ્રયોગ માટે લગભગ 3-4 cm લાંબી મેગ્નેશિયમની પટ્ટી ને કાચ પેપર વળી ઘસીને શુદ્ધ કરો.
તેને ચીપિયા વડે પકડીને બર્નર અથવા સ્પિરિટ લેમ્પની મદદથી સળગાવો અને તેની રાખને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે એક વોચગ્લાસમાં એકત્ર કરો.
તમે જોશો કે મેગ્નેશિયમની પટ્ટી ઝગારા મારતી સફેદ જ્યોતથી સળગે છે અને સફેદ પાવડર માં પરીવર્તીત થાય છે આ પાવડર એ મેગ્નેશિયમ ઓકસાઇડ છે.
મેગ્નેશિયમ તેમજ હવામાનના ઓક્સિજન વચ્ચે પ્રક્રિયા થવાથી મેગ્નેશિયમ ઓકસાઇડ ઉદ્ભવે છે.
પ્રવૃત્તિ -2
એક કસનળીમાં લેડ નાઈટ્રેટનું દ્રાવણ લો.
તેમાં પોટેશિયમ આયોડાઈડનું દ્રાવણ ઉમેરો.
તમે અવલોકન કરશો કે લેડ નાઈટ્રેટ અને પોટૅશિયમ આયોડાઇડ બંને રંગવિહીન હતા પરંતુ જ્યારે બંને મિશ્ર કર્યા ત્યારે તેના મિશ્રણ આછા પીળા રંગનું થઈ ગયું
પ્રવૃત્તિ -3
એક કોનિકલ ફ્લાસ્ક અથવા કસનળીમાં થોડા ઝીંકના દાણા લો.
તેમાં મંદ હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ અથવા મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ ઉમેરો.
હવે તમે અવલોકન કરશો ત્યારે તમને ઝીંકના દાણાની ફરતે પરપોટા જોવા મળશે .
ત્યાર બાદ તમે કોનિકલ ફ્લાસ્ક અથવા કસનળીને સ્પર્શ કરશો ત્યારે તમને તેના તાપમાનમાં ફેરફાર જોવા મળશે .
આ પ્રકરણના બીજા વિડિઓમાં આપણે નીચેના મુદ્દાઓનો અભ્યાસ કરશું .
રાસાયણિક સમીકરણો
રાસાયણિક પ્રક્રિયાના પ્રકાર
#std10 #science #રસાયણિકપ્રક્રિયા
રોજિંદા જીવનમાં ઓક્શિડેશન પ્રક્રિયાઓની અસરો