Yusuf Suresi - Kâbe İmamı Mahir
◼Fazileti
Resulullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) buyurdu ki: “Mühakkak herhangi bir Müslüman, Yûsuf suresini okursa yahut evlatlarına, ehline veya hizmetçilerine öğretirse, Allahü Teala sekerât-ı mevtini (ruhunu teslim etme anını) kolaylaştırır ve ona o kadar iman kuvveti verir ki, o kişi hiçbir müslümana karşı haset etmez.”(Kadı Beyzavi, Beyzavi Tefsir (Envarut-Tenzil ve Esrarut-Te’vil), 1/499)
Şeyh Saduk (r.a) İmam Sadık’tan (a.s) şöyle bir rivayet nakletmiştir: Yusuf suresini her gece veya her gündüz okuyan kimseyi, Allah Teâlâ kıyamet gününde Hz. Yusuf’un (a.s) güzelliğinde haşredecektir. O günde o şahıs hiçbir korkuya sahip olmayacak ve Allah’ın seçkin ve liyakatli kullarından olacaktır.
Mecmau’l-Beyan Tefsirinde Allah Resulü’nden (s.a.a) şöyle bir rivayet nakledilmiştir: Yusuf suresini okuyan, ailesine ve insanlara öğreten kimse için Allah Teâlâ ölümü kolaylaştıracak ve ona hiçbir Müslüman’ı kıskanmayacak bir güç ve kudret verecektir.
◼Nüzul Sebebi
Mushaftaki sıralamada on ikinci, iniş sırasına göre elli üçüncü sûredir. Hûd sûresinden sonra, Hicr sûresinden önce Mekke’de nâzil olmuştur. Yahudilerin telkini ile Mekke müşriklerinin Hz. Peygamber’e (S.A.V), “İsrâiloğulları Mısır’a niçin gittiler?” şeklindeki sorusuna cevap olarak veya müslümanların Resûlullah’tan (S.A.V) bir kıssa anlatmasını istemeleri üzerine indiği rivayet edilmiştir. Ancak Muhammed b. İshak’a göre sûrenin nüzûl sebebi, kavmi tarafından zulme uğramış olan Hz. Peygamber’i (S.A.V) teselli etmektir (Elmalılı, IV, 2841). Kavminin baskıları ve işkenceleri karşısında Resûl-i Ekrem (S.A.V) ve arkadaşları bunalmışlardı; bu bunalımdan bir çıkış yolu arıyorlardı. Böyle sıkıntılı bir anda bu sûrenin inmesi, müslümanlara bir teselli ve müjde olmuştur. Zira kıssanın kahramanı olan Hz. Yûsuf (A.S) da Filistin’de kardeşlerinin bazı kötülüklerine mâruz kalmıştı. Fakat sonunda O, Mısır’da devlet yönetiminde söz sahibi oldu, kardeşleri de bu devletin yönetiminde görevlendirildiler.
Bu sûrede anlatılan kıssa da, dolaylı olarak Hz. Muhammed (S.A.V) ve arkadaşlarına, sabrettikleri takdirde Hz. Yûsuf’a (A.S.) verilmiş olan mükâfatın bir benzerinin onlara da verileceğini ve Kureyşliler’in kendilerine boyun eğeceğini müjdelemektedir. Nitekim kavminin baskısı neticesinde Medine’ye göç etmiş olan Resûlullah (S.A.V) sekiz sene sonra Mekke’yi fethetmiş ve Kureyşliler ona boyun eğmiştir. Ancak Hz. Peygamber (S.A.V) Kureyşliler’e, Hz. Yûsuf’un (A.S.) Mısır’da kardeşlerine söylediği sözün aynısını söylemiş ve şöyle demiştir: “Bugün sizi kınamak yok, Allah sizi affetsin! O, merhametlilerin en merhametlisidir” (İbn Sa‘d, Tabakāt, II, 142). “Gidiniz, hepiniz serbestsiniz!” (İbn Kesîr, es-Sîre, III, 570). Muhtevasına ve işaret ettiği konulara bakıldığında sûrenin, hicretin arifesinde meydana gelen olaylar esnasında, yani Kureyş’in Hz. Peygamber’i (S.A.V) öldürme, sürgün etme veya hapsetme planlarını tasarladığı sırada ve bir defada inmiş olduğu anlaşılmaktadır.
◼Konusu
İlk üç âyette bu sûredeki âyetlerin Kur’an-ı Kerîm’in âyetleri olduğu, Kur’an’ın Arap diliyle indirildiği ve bu sûrede kıssaların en güzelinin anlatılacağı bildirilmektedir. Bundan sonra 101. âyete kadar Hz. Yûsuf’un (A.S.) kıssası anlatılmıştır. Kıssada Hz. Yûsuf’un (A.S.), kardeşleri tarafından kuyuya atılması, onu kuyudan çıkaran kafile tarafından Mısır’da köle olarak satılması, bir iftira sonucu cezaevine girmesi, Mısır kralının gördüğü rüyayı yorumlaması neticesinde cezaevinden çıkarılıp maliyeden sorumlu yüksek düzeyde yöneticiliğe getirilmesi, uzun süreli bir ayrılıktan sonra babası ve kardeşleriyle tekrar buluşması gibi konular ele alınmıştır. Daha sonraki âyetlerde ise müminlere müjde ve öğütler verilmektedir.
Kur’an-ı Kerîm’deki kıssalar bazı hikmetlere dayanmaktadır. Özellikle peygamberlerin kıssaları, alınması gereken ibretlerle doludur. Nitekim bu sûrenin son âyetinde yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Andolsun onların kıssalarında akıl sahipleri için ibretler vardır.” Hz. Yûsuf’un (A.S.) kıssası hakkında da şöyle buyurmuştur: “Andolsun ki Yûsuf ve kardeşlerinde, almak isteyenler için ibretler vardır” (Yûsuf 12/7).
◼Kaynakça
https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/s... (24.01.2023)
https://www.secdem.net/dini-bilgiler/... (24.01.2023)