Баланы қалай жазалаған дұрыс?
Баланы қалай жазалаған дұрыс?
Кімді болсын физикалық жазалау, әсіресе баламен қарым-қатынаста жақсылыққа апармайды.
Жедік қой таяқ деулеріңіз әбден ықтимал. Ұру-баланы ренжітеді, қорлатады, реніш жүректің бір түбінде сақталады. Қалай жоққа шығарсаңыз да бұл ақиқат. Физикалық жазалау тілалғыштыққа емес, агрессияға үйретеді.
Ауыр сөзбен жазалау.
"Мен сені жақсы көрмеймін", "Сен жамансың" демейікші.
Мұндайда бала оның ісін емес, өзін қабылдамай тұр деп түсінеді. Бала өзін жаман, керек емес сезініп, өзін-өзі бағалауы төмендейді. Сол себепті баланың өзіне емес, оның белгілі бір әрекеті көңіліңізге тигенін білдіру маңызды.
🔸Жазалаудың ең нәтиже беретін тәсілі-табиғи жазалау.
Мұндайда бала өзін-өзі жазалайды, яғни ол өз ісіне жауапты болуды тез үйренеді.
Мысалы:
жабық аяқ киімін кимей қойса-аяғын су қылады, таңертең тұрмаса-сабағынан қалады, ойыншықтарын қалай болса солай шашып тастаса-сүйікті ойыншығын жоғалтады.
Ең бастысы, бала өте кіші болса, балаға неге мұндай сәтсіз жағдай болғанын және келесіде қайталанбауы үшін не істеуге болатынын айтқан абзал.
Мысалы: "Сүйікті қуыршағыңды жоғалтып алғаның өкінішті, бірақ келесі жолы әр ойыншықты өз орнына қойсаң, жоғалмайды" деген сияқты.
Сондықтан жазалау кезінде бүлдірдің бе-жөнде ережесін ұстануға болады.
Су төктің бе-сүрт, ойыншық шашып ойнағасын-өзің жина.
Бала бұл ережеге бірден көнбеуі мүмкін. Бірақ бұл ереже тек балаларға ғана емес, бәріне ортақ болуы тиіс. Өйткені отбасында оған ғана қолданылатынын көрсе, келесіде орындамайды.
Бала өзінің табиғи жазасын алғанда, яғни тыңдамай отырып шырынын төгіп алғанда оған:
"Саған байқа деп неше рет айттым" деген сияқты дәріс оқымай, араласпай-ақ қойыңыз. Жағдайдың тәрбиелік құндылығын құрдымға жіберіп аласыз. Өйткені бала бар көңілін болған жағдайға емес, сізге аударады. Яғни ондайда келесі жолы жағдай қайталанады.
Әрине мұның бәрі қауіпсіздікті сақтау негізінде болуы керек. Балаңыз шырпыны алса, бұның нәтижесін өзі көрсін, яғни табиғи жазасын алсын деп қарап отырмайсыз ғой.
Обьективті болыңыз.
⚜ Баланы жазалағанда сізге бұны жасау ұнамайтынын көрсетіңіз. Бала сіздің оны ештеңеге қарамай жақсы көретініңізді білуі керек.
#балапсихологиясы #балатәрбиесі #жазалау