مکانیسم رگ زایی و تومور- Angiogenesis-پاتولوژي

Опубликовано: 08 Сентябрь 2026
на канале: Mahdi Hosseinzadeh

۲) پاتولوژی / روند مرحله‌به‌مرحلهٔ Angiogenesis

آنژیوژنز یعنی ساخت رگ‌های خونی جدید از رگ‌های قبلی.
این فرآیند در رشد طبیعی، ترمیم زخم، و البته در سرطان و التهاب نقش حیاتی دارد.

مراحل را مرحله‌به‌مرحله و دقیق توضیح می‌دهم:

مرحله ۱: ایجاد محرک اولیه (Hypoxia / التهاب / عوامل رشد)

وقتی بافت نیاز به خون بیشتر دارد (به‌دلیل کمبود اکسیژن، زخم یا رشد تومور):

سلول‌ها VEGF و سایر فاکتورهای رگ‌زا ترشح می‌کنند

این پیام‌ها به سلول‌های اندوتلیال رگ‌های خونی می‌رسد

این مرحله آغازگر کل مسیر است.

مرحله ۲: فعال شدن سلول‌های اندوتلیال

فاکتورهایی مثل:

VEGF

FGF

PDGF

باعث می‌شوند سلول‌های اندوتلیال رگ موجود:

فعال شوند

از حالت پایدار (quiescent) خارج شوند

برای مهاجرت و تکثیر آماده شوند

مرحله ۳: تجزیه ماتریکس خارج سلولی (ECM Degradation)

برای اینکه رگ جدید بتواند رشد کند، ابتدا باید راه باز شود.

مهارکننده‌ها و آنزیم‌های مهم:

MMPs (Matrix Metalloproteinases)

این آنزیم‌ها:

غشای پایه (basement membrane) را می‌برند

ECM را تخریب می‌کنند
→ سلول‌های اندوتلیال می‌توانند «جوانه» بزنند.

مرحله ۴: جوانه‌زنی رگ (Sprouting)

یک یا چند سلول اندوتلیال در لبه رگ به سلول‌های Tip cells تبدیل می‌شوند.
این سلول‌ها:

با حس‌کردن غلظت VEGF مسیر را پیدا می‌کنند

مانند "سَری" رگ جدید، جلو می‌روند

در عقب آن‌ها Stalk cells قرار دارند که:

تقسیم می‌شوند

لومن رگ را ایجاد می‌کنند

مرحله ۵: مهاجرت و تکثیر

Tip cell جلو می‌رود
Stalk cell پشت سرش تکثیر می‌شود
→ جوانهٔ رگی بزرگ‌تر و طولانی‌تر می‌شود.

این مرحله مسئول رشد طولی رگ جدید است.

مرحله ۶: لوله‌سازی (Lumen Formation)

سلول‌های اندوتلیال با تغییر شکل و آرایش:

فضای داخلی رگ (لومن) را ایجاد می‌کنند
→ خون می‌تواند از داخل آن عبور کند.

مرحله ۷: اتصال با شبکهٔ رگی موجود (Anastomosis)

جوانهٔ جدید به یک رگ دیگر یا جوانهٔ دیگر می‌رسد و وصل می‌شود.
در این لحظه:

جریان خون برقرار می‌شود

بافت خون‌رسانی می‌شود

مرحله ۸: بلوغ رگ (Maturation)

رگ تازه‌ساخته ناپایدار است و باید پایدار شود.

اتفاقات مرحله بلوغ:

جذب پری‌سایت‌ها

تشکیل غشای پایه جدید

حضور TGF-β، Ang1/2، PDGF-B برای پایدارسازی

کاهش حساسیت به VEGF

در پایان، رگ جدید شبیه یک رگ طبیعی می‌شود.

مرحله ۹: توقف آنژیوژنز (Negative Feedback)

وقتی بافت دیگر به رگ‌زایی نیاز ندارد:

مهارکننده‌هایی مثل Thrombospondin-1 فعال می‌شوند

VEGF کاهش پیدا می‌کند
→ فرآیند متوقف می‌شود و شبکه رگی تثبیت می‌شود.