Atahualpa Yupanqui - Los Ejes De Mi Carreta
1982 yılında çıkan ve Ferdi Özbeğen tarafından söylenen (Gülmek için yaratılmış) aranjman şarkı. Sözler Ülkü Aker. Şarkının asıl hâli:
porque no engraso los ejes,
me llaman abandonao… (2)
si a mí me gusta que suenen
¿ pa'qué los quiero engrasaos? (2)
es demasiado aburrido
seguir y seguir la huella, (2)
demasiado largo el camino
sin nada que me entretenga.
no necesito silencio
yo no tengo en quién pensar (2)
tenía, pero hace tiempo
ahura ya no tengo más (2)
los ejes de mi carreta
nunca los voy a engrasar...
...................................................................
dingili yağlamadığım için
savsak dirler bana...
sesi gittiyse hoşuma,
ne diye yağlayam ama?
o gadar sıkıcı ki
gidip gelmek aynı izi,
yok yanımda yoldaşım
tepiyom bu uzun yolu.
susmama gerek yok,
düşüneceğim bi şey yok,
yaşadım; ama geçti vakit
gayrı düşünmem artık
arabamın dingili,
gayrı yağlamam artık...
çeviren: lairocse
Atahualpa Yupanqui (d. 22 Ocak 1908 - ö. 23 Mayıs 1992) Arjantinli şair, besteci, gitarist ve yazar.
Arjantin halk müziğinin en önemli sanatçılarındandır. Asıl adı "Héctor Roberto Chavero Aramburo" olan sanatçı, İnka İmparatorluğu'nun iki efsanevi kralının adını bir araya getirerek Atahualpa Yupanqui sahne adını almıştır.
Yaşamı
Buenos Aires'e 200 km. mesafede Pergamine şehrinde 1908 yılında doğdu. Babası İnka kökenli bir mestizo, annesi ise Bask yerlisi idi. Çocukluğu Pergamine ve kuzeydeki Tucumán şehirlerinde geçti.
Gençlik yıllarında Arjantin'in kuzey batısını ve Altiplano'yı gezerek yerli kültürleri tanıma fırsatı buldu. Bu geziler, onun müzik deneyimlerini zenginleştirdi. İnka İmparatorluğu'nun iki hükümdarının adının bir araya gelmesiyle oluşan Atahualpa Yupanqui takma adını benimsedi; gittiği her yerde halk şarkıları söyledi.
Genç yaşlardan itibaren politika ile ilgilenen ve Arjantin Komünist Partisi'ne giren sanatçı; 1931'de diktatör José Félix Uriburu'ya karşı bir ayaklanma girişimine katıldı. Ayaklanmanın bastırılması üzerine Uruguaya kaçtı, Arjantin'e 1934'te dönebildi. Aynı yıl, antropolojist Alfred Métraux ile birlikte bir etnografik araştırma gezisi yaptı; Amachios Kızılderilileri'nden zamba, vidala, çacerera ritimlerini öğrendi.
Komünist Parti üyesi olması nedeniyle Juan Perón'ın başkanlığı boyunca sansüre uğradı, defalarca tutuklanıp hapse atıldı. 1949'da Avrupa'ya gitti. Edith Piaf'ın daveti üzerine 1950'de gittiği Paris'te Louis Aragon, Paul Éluard, Pablo Picasso gibi sanatçılarla arkadaşlık etme fırsatı buldu. "Chant Du Monde" firması ile sözleşme yaptıktan kısa süre sonra Avrupa'daki ilk uzun çaları olan "Minero Soy"'u çıkardı. Bu albüm ile Uluslararası Folklor Yarışması'nda Charles Cros Akademi Ödülü'nü kazandı ve büyük bir Avrupa turnesi yaptı. Bu turne sayesinde uluslararası bir üne kavuştu.
1963-1964'te Kolombiya, Japonya, Fas, Mısır, İsrail ve İtalya'da; 1967'de İspanya'da turne yaptı; ardından Fransa'ya yerleşti; ancak sık sık Arjantin'e gidiyordu. 1976'da Jorge Rafael Videla'nin iktidara gelmesinden sonra Arjantin'e daha az gitmeye başladı.
1968'de Fransa Kültür Bakanlığı tarafından Sanat ve Edebiyat Nişanı ile ödüllendirildi. Ülkesinin en önemli popüler müzik sanatçısı olarak 1985'te Arjantin'in en prestijli ödüllerinden biri olan Konex Ödülü'ne layık görüldü.
1989'da Nanterre Üniversitesi'nin siparişi üzerine Fransız Devrimi'nin ikiyüzüncü yıldönümü için bestelenmiş bir kantatın sözlerini yazdı. "Parole Sacre (Kutsal Söz)" adlı bu eser, dünyanın tüm ezilen halklarına yazılmış bir övgü niteliğindedir.
Atahualpa, 23 Mayıs 1992'de Fransa'nın Nîmes kentinde 84 yaşında öldü. Cesedi 8 Haziran 1992’ de yakılmış ve uzun yıllar yaşadığı Colorado Tepesi'nden Arjantin'in büyük düzlüklerine bırakılmıştır. Evin bahçesinde sembolik mezarı bulunur.
___________________________________________________________
Atahualpa Yupanqui (Spanish pronunciation: [ataˈwalpa ʃuˈpaŋki]; born Héctor Roberto Chavero Aramburu; 31 January 1908 – 23 May 1992) was an Argentine singer, songwriter, guitarist, and writer. He is considered the most important Argentine folk musician of the 20th century.
Biography
Yupanqui was born Héctor Roberto Chavero Aramburu in Pergamino (Buenos Aires Province), in the Argentine pampas, about 200 kilometers away from Buenos Aires. His father was a mestizo descended from indigenous people, while his mother was born in the Basque country. His family moved to the Northwest city of Tucumán when he was nine. In a bow to two legendary Incan kings, he adopted the stage name Atahualpa Yupanqui, which became famous all around the world.
Hipólito Yrigoyen. After the uprising was defeated, he was forced to seek refuge in Uruguay. He returned to Argentina in 1934.
Yupanqui died in Nîmes, France in 1992 at the age of 84; his remains were cremated and dispersed on his beloved Colorado Hill on 8 June 1992.