Ep253 *คำขอม ในภาษาไทย # 18 สัตหีบ (រសាត់ហិប)
Ep253 *คำขอม ในภาษาไทย # 18 สัตหีบ (រសាត់ហិប)
ที่มาของชื่อ สัตหีบ ยังสับสน เล่ากันเป็นตำนาน วันนี้จะขอเล่าบ้าง
สวัสดีครับ คำว่าสัตหีบ หลายคนรู้จักว่า เป็นท่าเรือที่สำคัญ แต่หลาย ๆ คนยังสงสัยที่มาของชื่อ สัตหีบ
มีเรื่องเล่าที่มาของชื่อ หลายแบบ ดังนี้ครับ
ความเห็นที่ 1. คำว่า “สัตหีบ” มีความเห็นว่า “สัตต” แปลว่า เจ็ด “หีบ” ก็หมายถึง “หีบ” ดังนั้นคำว่า ” สัตหีบ” น่าจะแปลว่า หีบเจ็ดใบ ซึ่งสอดคล้องตามตำนาน ประวัติเจ้าแม่แหลมเทียนว่า ได้นำพระราชา ลงในหีบเจ็ดใบ เพื่อหลบหนียักษ์
ความเห็นที่ 2. คำว่า “สัตหีบ” หมายถึงที่กำบังเจ็ดแห่ง (สัตต-เจ็ด และ หีบ-ที่บัง) อันหมายถึงเกาะต่างๆ กล่าวคือ
1. เกาะพระ, 2. เกาะยอ,
3. เกาะหมู, 4. เกาะเตาหม้อ,
5. เกาะเณร, 6 เกาะหินฉลาม และ
7. เกาะเลา
นี่คือที่มีของคำว่า สัตตะ ที่แปลว่า 7 ผมดูแผนที่แล้ว นับเกาะได้มากกว่า 7 ครับ หมายถึงเกาะที่อ้างว่าเป็นที่กำบัง แต่จำนวนเกาะจริง ๆ มากกว่านี้ เป็นที่น่าสังเกตว่า หีบ กลายมาเป็นที่กำบัง
ความเห็นที่ 3. ไม่มีบันทึกในประวัติศาสตร์ชาติไทย มีผู้เล่าว่า ก่อนกรุงศรีอยุธยาแตกหลายเดือน พระยาตาก ท่านสั่งให้ทหารพรางตัวเป็นชาวบ้านประมง นำศาสตราอาวุธรบทำสงครามใส่ในหีบ เพื่อบังตาผู้อยู่ฝ่ายตรงข้าม ล่องเรือประมงออกจากอโยธยา ตามแม่น้ำเจ้าพระยา เลาะริมฝั่งสมุทร จนมาถึงบริเวณสัตหีบปัจจุบัน อาวุธที่ใส่หีบมาเก็บซ่อนไว้มีทหารเฝ้า เพื่อรอให้พระยาตากมาถึง และออกคำสั่งเมื่อถึงกาล ต่อมาได้รวบรวมพลผู้กู้ชาติ
ซุ่มฝึกเพลงอาวุธ ให้กับทหารอาสาสมัครกู้ชาติสยาม ใช้อาวุธที่เตรียมไว้เหล่านี้ ในการเข้าโจมตีเมืองจันทบุรี
และยึดเมืองได้ ศาสตราหีบ เพี้ยนมาเป็น สัตหีบ
เรื่องเล่าที่มาของ สัตหีบ หลาย ๆ เรื่อง มาจากการตีความคำว่า สัตต ในภาษาบาลี แปลว่า 7
ต่อไปผมจะขอเสนอความเห็น ที่ไม่เหมือนกับ 3 ความเห็นที่กล่าวมา
คำว่า สัตต ไม่ได้มีที่มาจากคำว่า เจ็ด แต่มาจากภาษาขอมว่า "รสาต" แปลว่า ลอย ออกเสียงสั้นว่า รสัต คำนี้สะกดด้วย ต เต่า ส่วนคำว่า หิบ (ห หีบ เติมสระอิ มี บ เป็นตัวสะกด) หมายถึง หีบ ความหมายคือ หีบลอยตามน้ำมา คนแถวนี้แต่โบราณเรียกว่า สถานที่พบเห็นหีบลอยน้ำ ฟังคำนี้ครับ ลอยตามลม จะพูดว่า រសាត់តាមខ្យល ถ้า ลอยตามน้ำ จะพูดว่า រសាត់តាមទឹក ถ้าจะเรียกสถานที่นี้ว่า สัดหีบ ก็ไม่เพราะ ต้องเรียกว่า สัตหีบ คือออกเสียง ตะ เพิ่มเข้าไป จะเพราะและน่าฟังกว่า คนสมัยต่อมาได้ยินว่า สัตต ก็ตีความว่าเป็น 7 ที่จริงก็มาจากภาษาขอมว่า รสาตหิบ (រសាត់ហិប) นี้คือเสียงต้นแบบ ที่มาของคำว่า สัตหีบ, ผมเขียนอักษรขอมมาให้ดูด้วยในที่นี้
หลายคนเข้าใจว่า หลายคำในภาษาไทย ยืมมาจากเขมร แต่ที่จริงคำนี้เป็นคำขอม ที่พูดกันมากว่า 4,000 ปี
วันนี้เสนอภาษาขอมในภาษาไทยนำมาเล่าให้ฟัง จะนำมาเสนอไปเรื่อย ๆ เพราะมีเยอะมาก คนไทยจะได้เข้าใจถูกต้อง ตามความเป็นจริงเสียที
วันนี้ นำเสนอมาเพียงเท่านี้ รอฟังคำต่อไปอีกมากมาย สวัสดีครับ
.........................
Playlist • คำขอมในภาษาไทย Khom words in Thai